PvCF

logo PvCF

Basisvaardigheden
Bestandsbeheer in Windows

Als je al jaren met een computer werkt vergeet je wel eens dat er mensen zijn die nog niet zo lang met computers werken. Ik hoor dan ook wel eens dat mijn artikelen voor veel mensen onleesbaar zijn omdat ze te diep ingaan op de materie. Daarom probeer ik nu een artikel te schrijven voor mensen die nog niet zo vaardig zijn met computers. Het onderwerp is bestandsbeheer, een van de basistaken van het computeren. Beginkennis wordt niet verondersteld, een reactie of ik in mijn opzet geslaagd wordt wel gewaardeerd.
Om je computer te kunnen beheren moet je enig inzicht hebben in de bestanden die op je computer staan.
Als hulpmiddel gebruik ik daarvoor de Verkenner, de basis bestandsbeheerder die standaard op iedere Windows computer geïnstalleerd is.

Waar ik in dit artikel schrijf over bestanden en data bedoel ik alle gebruikersbestanden, de bestanden die de gebruiker dus zelf maakt (bijvoorbeeld een tekst met Word), die de gebruiker zelf naar de computer haalt (bijvoorbeeld foto's van je camera) en bestanden die de gebruiker van het internet download (bijvoorbeeld MP3's).
Voor de computer maakt het niets uit, het zijn voor de computer alleen nullen en enen die bij elkaar horen.
Orde moet de gebruiker zelf scheppen.

Waarom al die moeite

In de loop der tijden verzamel je steeds meer bestanden op je computer. Om daar ooit nog wat mee te doen is het erg prettig deze bestanden snel terug te kunnen vinden. Je moet er dus structuur in aanbrengen. Vergelijk het met een klerenkast. Je kunt in je huis een kamer reserveren waar je al je kleren in gooit en er wat uit trekt als je je wilt aankleden. Niemand (bijna niemand?) doet dat, gebruikelijk is dat je een of meerdere kasten hebt met wat planken waar de kleren georganiseerd oplegt. Voor de bestanden op je computer geldt hetzelfde. Je kunt alles in één map stoppen, bijvoorbeeld Mijn documenten , maar je kunt ook wat mapjes aanmaken waar je bij elkaar horende bestanden georganiseerd opslaat. Als je ze later weer nodig hebt vind je ze veel sneller. En een back-up maken (dat doet toch iedereen?) gaat ook veel eenvoudiger.

Besturingssysteem

Als besturingssysteem gebruik ik Windows XP. Ik weet dat Windows Vista al een hele tijd op de markt is, maar ik vind het geen fijn besturingssysteem, en ik ben niet de enige. De Verkenners van alle Windows versies werken overigens hetzelfde, dus echte problemen zal dat niet geven.

Opstarten van de Verkenner

Zoals bij zoveel dingen in Windows kan het opstarten van de Verkenner op vele manieren. De officiële weg met de muis is een klik op de startknop, kiezen voor alle programma's, kiezen voor Bureau accessoires en vervolgens de Windows Verkenner aanklikken.

XX
Afbeelding 1: Start de Verkenner op met de muis vanuit het startmenu.
XX
Afbeelding 2: Als je de Verkenner opent vanuit het startmenu zie je standaard de map "Mijn documenten".

Er is ook een sneltoets combinatie: Druk de Windows-toets in (de toets linksonder op het toetsenbord met de vier viervlakjes (± vierkantjes) in de vorm van een wapperend vlaggetje, die je misschien nog nooit gebruikt hebt), houd deze toets vast en druk op de letter "e" op je toetsenbord.

XX
Afbeelding 3: Als je de Verkenner opent met de sneltoets zie je standaard "Deze computer".

De Verkenner

De verkenner is een venster op je bureaublad, bestaande uit een menubalk, een knoppenbalk en een adresbalk met daaronder een vertikaal in tweeën gedeeld venster.
In de menubalk zitten alle functies van de Verkenner, de meest gebruikte zitten eveneens in de knoppenbalk.
In de adresbalk zie je de map waar je op dat moment naar kijkt.
In het linker venster zie je een boomstructuur, bestaande uit Bureaublad, Mijn documenten, Deze computer, Mijn netwerklocaties en Prullenbak. In principe is dat je hele computer.
Rechts is een venster met daarin de inhoud van het onderdeel dat je links hebt geselecteerd.
Standaard opent de Verkenner in Mijn documenten, en als je daar in het linker venster op klikt zie je rechts de inhoud van de map Mijn documenten. Op een vers geïnstalleerd systeem bestaat die inhoud alleen uit de mappen "Mijn afbeeldingen" en "Mijn muziek".
De Windowstoepassingen zijn zo ingesteld dat standaard alle documenten die je aanmaakt (bijvoorbeeld met Word) in de map Mijn documenten opgeslagen worden.

Beeld aanpassen

Standaard geeft de Verkenner de inhoud van de mappen weer in een weergave waarvan Microsoft denkt dat het beste past bij de inhoud van map. De map Mijn documenten wordt bijvoorbeeld in tegelweergave getoond. Ik vind dat geen prettige stand, dus pas ik dat aan.
Naast de meest rechtse knop van de knoppenbalk zie je een klein pijltje aar beneden wijzen. Als je daarop klikt krijg je een overzicht van de mogelijke weergaves.
Er staat een punt voor Tegels, de wijze waarop de mapinhoud wordt weergegeven. Door te klikken op Details wordt het beeld aangepast naar detailweergave.

XX
Afbeelding 4: Pas het uiterlijk van de Verkenner aan.
XX
Afbeelding 5: Dezelfde map als in afbeelding 2, maar dan in detailweergave.

Uiterlijk linker venster

Het kan zo zijn dat je links geen mappenstructuur hebt, maar het zogenaamde taakvenster. Door in de knoppenbalk op de knop Mappen te klikken krijg je de mappenstructuur te zien, zoals in mijn afbeeldingen. Dat is wel handig om de rest van mijn verhaal te volgen.

XX
Afbeelding 6: Als in het linker venster het taakvenster staat kun je dat met een klik op de knop mappen wijzigen in de mappenstructuur.

Map maken

Om je data overzichtelijk op te slaan is het handig om nieuwe mappen te maken waar de gesorteerde data in opgeslagen wordt. Ook dat kan weer op meerdere manieren: via een afrolmenu of met de muis. Ook hier maakt het niet uit hoe je het doet, het resultaat is hetzelfde, kies de methode die jij het handigst vindt.
Klik met je linkermuisknop in het rechter venster in de map waar een nieuwe map moet worden gemaakt of klik met je linkermuisknop in het linker venster op de map waar een nieuwe map moet worden aangemaakt. Klik vervolgens op Bestand en kies voor Nieuw. Rechts zie je een klein driehoekje, en na enig wachten komt daar een nieuw menu uit tevoorschijn. Klik op Map en er wordt een nieuwe map aangemaakt.

XX
Afbeelding 7: Maak een nieuwe map met behulp van het menu.

Alternatief kun je met de rechter muisknop op een lege plek in het rechtervenster, in de map waar je een nieuwe map wilt aanmaken, klikken. Er verschijnt een afrolmenu met acties die je allemaal kunt ondernemen. één van die acties is nieuw. Als je daar met je linkermuisknop op klikt verschijnt er een nieuw afrolmenu naast. Een actie is Map, klik daar met links op en er wordt een nieuwe map aangemaakt.

XX
Afbeelding 8: Maak een nieuwe map met behulp van de rechter muisknop.

In beide gevallen is er een nieuwe map aangemaakt die, heel toepasselijk, nieuwe map heet. De naam ligt nog niet vast, en is al geselecteerd. Je kunt nu rechtstreeks de naam intikken die je aan de map wilt geven, bijvoorbeeld "Brieven aan Truus", het is niet nodig de naam eerst te wissen.

XX
Afbeelding 9: De naam van de nieuwe map is standaard "nieuwe map". Wijzig die naam in iets toepasselijks.

Twee opmerkingen: Het aanmaken van een map met de muis is mijn favoriete methode. Het is wat omslachtig omschreven, maar als je het trucje door hebt, gaat het erg snel. Veel mensen vinden het in het begin lastig om te weten wanneer ze met links moeten klikken en wanneer met rechts. In het algemeen geldt dat je links klikt om iets te selecteren (bijvoorbeeld een bestand) en rechts klikt om een actie te ondernemen (bijvoorbeeld een nieuwe map maken).
Ten tweede: De begrippen map en directory worden nogal eens door elkaar gebruikt. Er is dan ook geen verschil tussen beide. Directory is de oude naam, map de nieuwe, maar het zijn beide dezelfde beesten (of wat het ook zijn).

Bestanden kopiëren en verplaatsen

Bestanden staan wel eens op de verkeerde plaats, en dan wil je ze verplaatsen. Of je wilt er een back-up van maken, en dan wil je het bestand kopiëren. Dat gaat heel gemakkelijk onder Windows. Je klikt een bestand aan (met de linkermuisknop dus), je houdt de muisknop vast, je navigeert naar de plek waar het bestand heen moet (in het linker venster, ga maar eens boven een map hangen). Windows zal deze automatisch openen en je zo de kans bieden om diep in de mappenstructuur te navigeren). De naam van de map waar het bestand heen gaat zal blauw worden. Laat de muisknop los. Windows doet de rest.
Vraag is alleen, wat doet Windows, verplaatst het je bestand of kopieert het je bestand?
Daar is Windows heel rechtlijnig in. Als de nieuwe plek op dezelfde harde schijf (of eigenlijk: partitie) ligt wordt het bestand verplaatst. Ligt het op een andere schijf, dan wordt het bestand gekopieerd. Dat is een kwestie van weten!
Natuurlijk kun je dit naar je eigen behoefte aanpassen, en wel met de onvolprezen rechtermuisknop (inderdaad, rechts, je onderneemt een actie, anders dan wat Windows standaard verwacht). De handelingen zijn exact hetzelfde, alleen doe je het met de rechter muisknop. Dus klik met de rechtermuisknop op een bestand, houd de rechtermuisknop vast en navigeer naar de plek waar het bestand heen moet. Laat de rechter muisknop los als de naam van de map waar het bestand heen moet blauw wordt en er ontrolt zich een menu. De standaard Windows actie zal vet zijn, verplaatsen of kopiëren, afhankelijk of de nieuwe locatie op dezelfde schijf ligt of een andere schijf. Met de linker muisknop kun je nu selecteren wat je wilt, verplaatsen of kopiëren.

XX
Afbeelding 10: Bestandsbeheer met de rechter muisknop. Windows laat je kiezen of je het bestand wilt verplaatsen of kopiëren.

Meerdere bestanden kopiëren of verplaatsen

Als je meerdere bestanden wilt kopiëren (of verplaatsen) kun je dat in een handeling doen. Je kunt meerdere bestanden selecteren en die kopiëren of verplaatsen.
Als de bestanden onder elkaar staan kun je de eerste selecteren, altijd met de linker muisknop. Druk nu de shift-toets (op je toetsenbord) in en klik vervolgens op het laatste bestand, ook weer met de linkermuisknop. Alle tussenliggende bestanden worden nu geselecteerd, en deze bestanden worden nu blauw.

XX
Afbeelding 11: Meerdere bestanden verplaatsen. Selecteer de eerste, druk de shift toets in en selecteer de laatste.

Als je een aantal willekeurige bestanden wilt selecteren moet je de Control-toets (opschrift: Ctrl) gebruiken. Druk de control toets in, houd deze vast en selecteer de gewenste bestanden (= klik de gewenste bestanden aan), wederom met de linker muisknop.

XX
Afbeelding 12: Meerdere bestanden verplaatsen. Druk de control toets in en selecteer de bestanden met de linker muisknop.

Als je alle bestanden hebt geselecteerd klik je met de linker of de rechter muisknop op één van die geselecterde bestanden en houd je die muistoets vast. Vervolgens navigeer je naar de plek waar de bestanden heen moeten. De mapnaam wordt weer blauw en je kunt de muistoets loslaten. Gebruik je de linker toets dan doet Windows zijn standaard ding, gebruik je de rechter muistoets krijg je het afrolmenu om zelf te kiezen.

XX
Afbeelding 13: Navigeer met de geselecteerde bestanden naar de plaats waar je de bestanden wilt plakken en laat de muisknop los als de doelmap blauw wordt.

Bestanden kopiëren en verplaatsen vanuit het menu

Uiteraard kun je bestanden ook met behulp van menuopties kopiëren en verplaatsen. Selecteer het bestand (of de bestanden) waarmee je aan de gang wilt. Klik vervolgens in het menu op Bewerken. In het menu zie je onder andere de opties Knippen en Kopiëren. Achter deze opties zie je ook de sneltoetsen: Ctrl+X om te knippen, Ctrl+C om te kopiëren. Dit betekent dat je de Control toets moet indrukken (en vasthouden) en dan op X of C drukken. Met Ctrl+V kun je de bestanden plakken.

XX
Afbeelding 14: Bestandsbeheer met behulp van het menu.

Map kopiëren of verplaatsen

En dan nu het goede nieuws. Voor Windows maakt het niet uit of je een bestand of een map kopieert of verplaatst. Net zoals een bestand kun je ook een map met de (linker of rechter) muisknop selecteren en kopiëren of verplaatsen. Daar is geen verschil in. Je kunt ook op dezelfde wijze meerdere mappen selecteren.

Office aanpassen

Als je de data op een aparte partitie plaatst is het handig om ook Office zo aan te passen dat het standaard de documenten op die nieuwe locatie opslaat. Ik zal dat laten zien met behulp van MS-Word.
Start Word op en ga naar het menu Extra. Kies vervolgens voor Opties.

XX
Afbeelding 15: Kies Opties uit het menu Extra.

Kies vervolgens voor het tabblad Bestandslocaties.

XX
Afbeelding 16: Kies het tabblad Bestandslocaties en klik op Wijzigen.

De belangrijkste locatie is de bovenste, Documenten. Pas deze locatie aan naar de nieuwe datalocatie.

XX
Afbeelding 17: Klik op het driehoekje naast Mijn documenten en blader naar de nieuwe data locatie. Klik op OK en Wijzigen.

Ik heb een hele partitie bestemd voor dataopslag, de e:\-schijf. Ik verwijs dus naar die locatie.
Als jij een map hebt aangemaakt kun je naar die map bladeren en die vastleggen als je standaard locatie.
Iedere keer dat je vanaf nu in Word een bestand wilt openen of wilt opslaan opent Word deze locatie.

Conclusie

Met enig handwerk kun je de computer naar je hand zetten.
Als je weet waar al je bestanden staan kun je ze makkelijker terugvinden, en het maken van een back-up van je data wordt kinderspel.
De meeste handelingen kun je op meerdere manieren verrichten: met het menu, met sneltoetsen en met de muis. Werken met een muis is een handigheidje. Probeer het en gebruik het als je het kunt en wilt. Ik vind het een fijne manier om door de computer te navigeren. Uitgangspunt blijft: werk met de methode die bij jou past, geen enkele methode is beter of de beste.

Bron: Jan Chris ©, eerder gepubliceerd in de Computer Express 5 van 2009

Je kunt mij mailen op janpuntchrisatpvcfpuntnl.

Laatste update: 15 april 2012
.