PvCF

logo PvCF

Ubuntu 15.10

Na al de aandacht voor Windows 10 zou je kunnen vergeten dat er ook nog andere besturingssystemen bestaan. Ëën van de meest gebruikte Linux distributies is Ubuntu, die ook rustig doorgaat met nieuwe versies.
Op 22 oktober is de nieuwste versie uitgekomen, versie 15.10, oftewel de versie van de tiende maand van 2015.

Downloaden en opstarten

Je kunt Ubuntu downloaden van de website http://www.ubuntu.com. De standaardversie van Ubuntu 15.10 is rechtstreeks te downloaden van http://www.ubuntu.com/download/desktop. Op deze site download je een ISO, een kopie van een cd-rom. Voor bijna iedereen is de 64 bits versie de juiste.
Deze ISO kun je branden op een lege cd, maar handiger is het een USB stick te maken, bijvoorbeeld met de Universal-USB-Installer van http://www.pendrivelinux.com/universal-usb-installer-easy-as-1-2-3/.

Universal USB Installer

Voordat je de Universal USB Installer opstart moet je de doel USB stick van minimaal 2 GB in de computer steken. De stick moet leeg zijn, of geformatteerd mogen worden.
Je start de Universal USB Installer door er in de Verkenner op te dubbelklikken met de rechter muisknop. Twee keer akkoord gaan met de voorwaarden en je kunt aan de slag.
Kies de Linux Distributie, blader naar de gedownloade ISO en selecteer de USB stick.
Ik formatteer de stick altijd tijdens dit proces. Data die er nog opstond is daarna weg.

Ubuntu 1510
Maak een USB-stick om Linux van te starten

Opstarten vanaf de USB-stick

Als je de computer opstart van de USB-stick krijg je de vraag of je Ubuntu wilt installeren of eerst proberen. Eerst proberen is altijd een goede oplossing, je ontdekt dan al of Ubuntu op je hardware kan draaien. In principe is deze live Linux omgeving gelijk aan de geïnstalleerde versie, het meest opvallende verschil is misschien wel dat op het bureaublad een koppeling staat om Ubuntu te installeren.
Stoei met deze omgeving, maak verbinding met het internet en installeer Ubuntu als het bevalt.

Installatie (in een notendop)

De eerste vraag die je krijgt als je de installatie begint is de taal, hier kun je Nederlands kiezen. Het installatieprogramma controleert of je voldoende schijfruimte overhebt en of je verbonden bent met het internet. Als die verbinding er is kun je tijdens het installeren al updates installeren en codecs voor bijvoorbeeld MP3 bestanden downloaden. Beide opties vink ik aan.
De volgende vraag gaat over de locatie waar Ubuntu geïnstalleerd moet worden. Afhankelijk van je ervaring kun je dit zelf invullen of het installatieprogramma zijn gang laten gaan. Als er al een besturingssysteem op staat wil Ubuntu daar wat ruimte van afsnoepen. Dat gaat eigenlijk altijd goed maar … zorg dat je een goede back-up hebt van al je data.
Nadat de schijfindeling is afgerond begint de eigenlijke installatie.

Configuratie

Tijdens het installeren begint de configuratie. In welke tijdzone ben je (Amsterdam) en welke toetsenbordindeling gebruik je (Engels-VS, internationaal met dode toetsen).
Vervolgens moet je jezelf bekend maken bij de computer. Ik geef nooit een naam op, wel uiteraard een gebruikersnaam. Deze dient in kleine letters te zijn. Een wachtwoord is verplicht, tijdens de installatie mag deze kort zijn, tot 1 teken. Ik kies eigenlijk altijd voor een kort en simpel wachtwoord en automatisch inloggen. Een wachtwoord beschermt je dat toch niet tegen iemand die fysiek bij je computer kan komen.
Als ik Linux installeer op een laptop versleutel ik mijn persoonlijke map, en gebruik daar wel een fatsoenlijk wachtwoord voor. Dat is wel een zinvolle beveiliging.
Als de gegevens zijn ingevoerd moet je wachten tot de installatie is afgerond. Daarna kun je de geïnstalleerde Ubuntu opstarten.

Ubuntu 1510
Gebruikersnaam en wachtwoord zijn vrij te kiezen. Als je installeert op een laptop is het zinvol je persoonlijke map te versleutelen.

Eerste handeling

De eerste handeling na het installeren van een besturingssysteem, elk besturingssysteem, of een programma moet altijd het updaten zijn. Breng de software op de nieuwste stand.
In Ubuntu klik je op de startknop en tik je update in de Snelzoeker (de zoekbalk). Voor je uitgetikt bent staat Updatebeheer klaar om gestart te worden. De stand van de software wordt gecontroleerd, om de updates te installeren moet je je wachtwoord ingeven.
De leuke kant van Linux is dat alle software die je via het softwarecentrum installeert mee geactualiseerd wordt tijdens dit updateproces.

Ubuntu 1510
In de Snelstarter kun je programma's starten. Begin met Updatebeheer.

Vervolg handelingen

In de taakbalk aan de linkerkant, hier starter genaamd, zitten een paar snelkoppelingen naar populaire programma's. Tussen de snelkoppelingen zitten er twee met de letter A. De bovenste verwijst naar het softwarecentrum, zeg maar de appstore, de plaats waar je alle software kunt vinden. De onderste A verwijst naar de Amazon webstore. Ubuntu wordt gesponsord door Amazon, vandaar.
Om deze snelkoppeling te verwijderen kun je er rechts op klikken en kiezen voor Uit starter verwijderen.
Een nieuwe snelkoppeling maak je door een programma te starten en vervolgens op de koppeling in de starter rechts te klikken en te kiezen voor In starter vastzetten.

Beperk het gebruik van het wisselgeheugen

De swap-partitie (het virtuele geheugen op de harde schijf) moet bij met name SSD schijven zo min mogelijk gebruikt worden. Het gebruik kan een waarde hebben van 0 (zo goed als uitgeschakeld) tot 100 (veel gebruikt).
In een terminal kun je deze swappiness controleren met de opdracht cat /proc/sys/vm/swappiness. De uitkomst is standaard 60, meer een waarde voor een server. Als je een SSD hebt kun je die waarde het beste op 10 of nog minder zetten. Open daartoe in de terminal het bestand sysctl.conf met het commando: sudo gedit /etc/sysctl.conf.
Voeg aan het eind de volgende twee regels toe:
  # Verlaag de swapneiging
    vm.swappiness=1
De regel achter het hekje (# ) is een commentaar regel. De regel doet niets, maar maakt het later makkelijk om het configuratiebestand te lezen.
Deze aanpassing werkt pas na een herstart.

Systeeminstellingen

In de starter zit een tandwiel met een steeksleutel. Dit is de koppeling naar de systeeminstellingen. Bekijk alle instellingen hier. Ik beschrijf er slechts een paar.
Beveiliging & Privacy: Onder het tabje zoeken zie je dat de Snelzoeker automatisch ook op het internet zoekt. Ik zet het schuifje op uit. Onder diagnostiek staat dat alle gebruikers rapporten en informatie naar Canonical, het bedrijf achter Ubuntu, mogen sturen. Omdat ik niet weet in hoeverre dit automatisch gaat haal ik de vinkjes weg.
Taalondersteuning: De Nederlandse vertaling is standaard nog niet volledig geïnstalleerd. Dat kun je hier herstellen. Daarna kun je talen naar behoefte toevoegen.
Uiterlijk: Niet alleen het uiterlijk van het bureaublad (achtergrond, thema en pictogramgrootte) kun je hier instellen. Bij gedrag kun je de werkbladwisselaar inschakelen (meerdere virtuele bureaubladen) en bepalen waar de menu's voor alle vensters staan: In de menubalk boven in beeld (standaard, bekend van Apple) of in de menubalk van ieder venster (vertrouwd vanuit Windows).
Details: De standaardtoepassingen kiezen voor onder andere internet en muziek, en hoe de machine moet reageren op het insteken van een cd-rom of een USB-stick.
Gebruikersaccounts: Instellingen voor je eigen account, je kunt ook aangeven of je automatisch wilt inloggen of niet meer. Je kunt hier ook nieuwe gebruikers aanmaken.
Reservekopieën: Instellingen om automatische back-ups te maken van bijvoorbeeld je data.
Universele toegang: De toegankelijkheids opties van Ubuntu, zoals grotere letters en geluidjes bij het indrukken van CapsLock en NumLock.

Ubuntu 1510
Systeeminstellingen: Hier configureer je Ubuntu.

Conclusie

Linux is al jaren een volwassen besturingssysteem. Op de desktop dringt het maar moeizaam door, het heeft de naam moeilijk te zijn. Ubuntu bewijst met deze nieuwe versie, opnieuw, dat Linux heel goed op de desktop te gebruiken is zonder een regel in configuratiebestanden te typen. De fijne afstellingen kunnen wel in die bestanden gedaan worden, maar zijn niet echt nodig om goed te kunnen werken.
Legio websites begeleiden je verder, op een niveau dat voor iedereen te begrijpen is. Ik noem https://sites.google.com/site/computertip/directdoen. De site beschrijft versie 14.04 maar dat is geen belemmering, de tips zijn ook op versie 15.10 van toepassing.

Links

Download van de Ubuntu 15.10 ISO's

Universal-USB-Installer USB-Installer

Ubuntu instellen Heel veel Ubuntu tips

Ubuntu 15.10

Ubuntu komt nog ieder half jaar met een nieuwe versie. Wat moet je doen om deze versie te installeren en te gebruiken.

Bron: Jan Chris ©, eerder gepubliceerd in de Computer Express 1 van 2016

Je kunt mij mailen op janpuntchrisatpvcfpuntnl.

Laatste update: 11 september 2016
.