PvCF

logo PvCF

Windows 8.1 systeem back-up

Een oud gezegde luidt dat voorkomen beter is dan blussen. Dat geldt ook nog in ons hectische computertijdperk. Een goed voorbeeld daarvan is (vind ik) het bijtijds maken van een back-up van je Windows voordat je computer, door wat voor oorzaak ook, traag wordt of helemaal niet meer wil starten.
LET OP: Dit artikel is uitsluitend van toepassing op Windows 8.1!

Inzicht

Om een Windows 8.1 systeem back-up te maken is het zinvol om te weten hoe je systeem, en dan vooral je harde schijf, er uit ziet. Druk op je toetsenbord op de Windows toets (die toets linksonder tussen de Ctrl en Alt toets, met de vier vlakjes), houd die vast en druk op de X. Er verschijnt een menu, kies daarin voor schijfbeheer.
LET OP: Ontkoppel eerst alle niet nodige schijven, USB-sticks en netwerkshares.

Schijfbeheer

Het schijfbeheer is een hele krachtige tool. Hiermee kun je een harde schijf in een keer wissen, inclusief de Windows partitie. Het kan geen kwaad om de tool te gebruiken om de schijf of schijven te bekijken.
LET OP: Verander niets aan de indeling als je niet exact weet wat je doet.

Kijken, kijken (en niets veranderen)

Bekijk de indeling van je harde schijf (of schijven). Standaard maakt Windows 8.1 een 350 MB grote herstelpartitie aan en wordt de rest van de schijf als C: schijf voor Windows gebruikt.
Veelal krijg je Windows "gratis" bij de aanschaf van hun computer. De computerleverancier zal dan vaak een afwijkende indeling maken, met een veel grotere herstelpartitie aan het einde van de schijf om Windows terug te brengen naar de uitgangssituatie, de toestand bij verkoop, inclusief drivers voor alle hardware en extra's, de bloatware.
LET OP: Ga niet verder als je niet alle schijven en partities herkent.

X
De indeling van mijn harde schijf. Een standaard herstelpartitie en de rest is een Windows systeem partitie. Dit is een zelf ingerichte schijf, een verse installatie.

Back-up schijf aansluiten

Koppel een USB schijf aan, deze wordt ook zichtbaar in het schijfbeheer. De schijf dient ten minste 64GB groot te zijn, maximaal 2TB. Naar verluidt geven USB-2 schijven minder problemen dan USB-3 schijven. Omdat USB-3 schijven veel sneller zijn hebben deze van nature de voorkeur, maar als het niet werkt om te starten van deze schijf kun je een USB-2 schijf proberen.

Recovery starten

Druk op de Windows toets en begin te tikken: een herstel.
Zodra de opdracht Een herstelstation maken verschijnt kun je hierop klikken.

X
Zoek en vind de herstelstation-tool, standaard onderdeel van Windows.
X
Als je het bestand niet kunt vinden, het heet RecoveryDrive.exe en staat in de directory C:\Windows\System32\.

Er start een wizard. Als er een vinkje staat bij Kopieer de herstelpartitie vanaf de pc naar het herstelstation kun je dat uitvinken. Het kost alleen maar tijd om de recovery partitie te kopiėren, in de volgende stap wordt de hele recoveryschijf geformatteerd en verlies je deze data toch weer.

X
Vergeet niet het vinkje uit te zetten.

Startschijf maken

Klik op Volgende. Als het goed is wordt de USB drive gevonden.
Klik op Volgende. De tool biedt aan de herstelschijf te maken.
Doe dat. De USB schijf wordt geformatteerd.
LET OP 1: Om je niet te vergissen moet je alle andere USB schijven loskoppelen voor zover dat nog niet was gebeurd.
LET OP 2: De schijf wordt geformatteerd, alle data die erop stond is onherstelbaar weg.

Startschijf hernoemen

De USB schijf heeft nu een partitie, een 32 GB primaire herstel partitie, en de rest van de schijf is leeg. Wijzig de naam van deze partitie, die standaard HERSTEL heet, naar iets dat voor jou goed herkenbaar is. Klik daarvoor in de verkenner rechts op de partitie en kies voor Naam wijzigen. Ik noem de partitie USB_START64.
LET OP: Het kan zijn dat Windows vraagt of je de schijf wilt formatteren. Doe dat niet, je raakt alle opstartbestanden kwijt.

Dataschijf maken

Van de lege ruimte op de USB schijf maak ik een nieuwe partitie. Klik erop in Schijfbeheer, met de rechter muisknop, en kies voor Nieuw eenvoudig volume. Volg de Wizard. Je kunt de schijf een willekeurige schijfletter geven. Zorg er in ieder geval voor dat het bestandssysteem NTFS is en geef de schijf een logische naam, bijvoorbeeld USB_Hersteldata.

X
Van de resterende schijf maak je een datapartitie, daar komt de image.

Windows installatie schijf

Vervolgens heb je een Windows 8.1 installatie DVD (of ISO) nodig. Als je die niet hebt kun je die met de MS Mediacreationtool van de website downloaden. Als je een ISO download kies dan de versie die je hebt (8.1 core of 8.1 Pro).
Ik ga uit van een ISO bestand. Dubbelklik erop om het image aan te koppelen (te mounten). Ik krijg een onbegrijpelijke melding dat ik geen rechten heb om het image te mounten, het image verschijnt wel als (virtuele) cd-drive met de eerste vrije schijfletter in de verkenner. Microsofts wegen zijn soms ondoorgrondelijk.

Windows installatie bestanden kopiėren

Navigeer naar deze dvd en selecteer alles (Ctrl+A) en kopieer het naar de nieuwe schijf USB_Hersteldata.
Het bestand install.esd in de directory sources heb je niet nodig en kun je wissen, of niet kopiėren. Het bestand heet op sommige dvd's install.wim, maar is met een grootte van 2,5 GB niet te missen.
LET OP: Het bestand boot.wim laten staan.

X
Het grootste bestand van de DVD kopieer je niet (of wis je na het kopiėren).

Recovery partitie

De recovery partitie bevat (waarschijnlijk) alleen de uitgangspositie van de fabrikant, zonder updates of programma's die je zelf hebt geļnstalleerd. Als je wilt kun je die nu ook kopiėren, als een veiligheidsback-up.
LET OP: Als je computer nu niet meer goed draait moet je deze bestanden wel veiligstellen, dan kun je in elk geval terug naar de uitgangspositie.

CTwimage

Nu ben je toe aan het maken van een back-up van de systeempartitie. Dat doe je met het Microsoft programma vshadow.exe. Het Duitse computerblad C'T. heeft een klein batch script geschreven om het programma te gebruiken en de werking beschreven. Het betreffende artikel was de inspirator voor dit artikel.
Van hun Nederlandse website, http://www.ct.nl, download je c't-WIMage (64 Bit), dan krijg je zowel het batchscript als vshadow. Er bestaat ook een 32-bits versie, maar hopelijk gebruikt niemand nog een 32 bits versie van Windows 8.1.
Pak het bestand uit in de root van de tweede partitie (dus niet in een map) van je herstelschijf, bij mij de F: schijf met de naam USB_Hersteldata.

Opdrachtprompt

Open een Opdrachtprompt met administratorrechten (Windows toets + X, dan A, en ga akkoord met de vraag van Gebruikersaccountbeheer), ga naar de plek van de uitgepakte bestanden (bij mij: F: ).

Opstartschijf maken

Geef het commando ctwimage-bootmaker64.bat. De tekst zijn groene letters op een zwarte achtergrond. Zodra de tekst rood wordt is er iets mis gegaan.
Het programma begint met een paar controles, het zoekt naar de opstart en de opslag partitie van de schijf waar het image gemaakt moet worden en zet de paden goed voor de herstelactie, ooit in de toekomst. Het vraagt of je verder wilt gaan, druk op Y als je dat wilt doen. Daarna is de opstartschijf klaar.

X
Zolang de letters groen blijven gaat alles goed.

Back-up maken

Het batchscript start je met ctwimage64.bat. Het start als eerste vshadow dat een nieuwe letter aan je C:-schijf geeft. Van deze nieuwe schijf maakt het een nieuw install.esd of instal.wim bestand in de sources map op je opslag partitie.
LET OP: het duurt soms lang voordat het programma begint (bij mij 25 minuten) en als het begonnen is kan het nog heel lang duren voordat de voortgangsindicator gaat lopen. Weliswaar een Microsoft voortgangsindicatie, maar enigszins beter dan niets. Het zal niet verbazen dat als de 100% bereikt is het ook nog enige tijd kan duren voor de volgende stap gezet wordt.
Kortom, het is een programma om te starten en daarna nog af en toe te kijken of het al klaar is. Bij mij duurde het (op een vers geļnstalleerde Windows, wel met alle updates) bijna een uur, als je schijf vol staat met programma's en data waarschijnlijk nog veel langer.

Klaar

Als het programma zonder fouten is afgesloten krijg je als tekst *** Klaar *** in beeld en zijn de letters nog altijd groen. Je kunt dan de schijf loskoppelen en op een veilige plek opslaan.

X
Als het back-up programma zo eindigt is alles goed gegaan.

Mislukt?

Als het misgaat (het blijft een Microsoft programma) worden de letters rood. Je kunt het nog een keer proberen.
Als het ook na meerdere pogingen niet lukt blijf je zitten met een extra schijfletter voor je C:-schijf. Start dan een commando prompt met administratorrechten, ga naar je data herstel partitie en geef het commando vshadow64.exe -da om de tweede schijfletter te verwijderen, dat gebeurt automatisch als het programma zonder fouten afloopt.

X
Als het back-up programma mislukt kun je met vshadow64.exe -da de uitgangstoestand herstellen.

Terugzetten

Nu moet je eigenlijk de zojuist gemaakte kopie terugzetten naar je harde schijf om te kijken of het allemaal goed is gegaan. Hoewel het de enige goede controle mogelijkheid is raad je aan dat alleen te doen als je de back-up kunt terugzetten naar een andere harde schijf. Een goed lopende machine de nek om draaien in het kader van een test gaat wat ver.
Ik heb een andere schijf in mijn computer gezet en de image teruggezet. Ter test had ik een paar programma's en documentjes op de schijf gezet, en alles was hersteld. Ik kon direct verder gaan waar ik gebleven was. Dat vond ik wel heel mooi.

Conclusie

Het is vast niet voor het eerst dat je iets leest over back-uppen, en waarschijnlijk ook niet voor het laatst.
Ik neem dan ook maar aan dat jullie je data regelmatig back-uppen, toch wel minimaal eens per maand, en als je iets belangrijks op je schijf zet direct.
Maar ook een back-up van je systeempartitie is belangrijk. Die hoef je niet zo vaak te maken, maar maak hem in elk geval als je systeem lekker loopt. En als je systeemback-up al een jaar oud is.
Een laatste opmerking: in dit verhaal zitten nogal wat let-ops. Onderdeel van het verhaal is dat je een schijf vanaf de basis gaat inrichten. Daarbij gaat alle informatie die op de schijf stond gewist wordt. En als je je vergist in de schijf wordt dus de verkeerde schijf gewist. Werk daarom zorgvuldig en weet wat je doet.

Windows systeem back-up - alleen voor Windows 8.1

en handleiding om een systeem back-up te maken met een Microsoft tooltje en een batchscript.
De inspiratie heb ik gehaald uit een artikel in C'T 2015, nummer 2 (Duitse versie), dat vertaald in de Nederlandse versie nummer 4 is opgenomen

Downloads

c't-WIMage                Download de juiste versie (64 of 32 Bit)
MS Mediacreationtool Tool om schone (bloatware vrije) Windows 8.1 installatie dvd's te downloaden.

Bron: Jan Chris ©, eerder gepubliceerd in de Computer Express 2 van 2015

Je kunt mij mailen op janpuntchrisatpvcfpuntnl.

Laatste update: 11 maart 2015
.