PvCF

logo PvCF

Windows opschonen

Windows steeds trager? Tijd om te proberen het systeem te versnellen.
Vroeger vervuilde Windows en moest je de boel regelmatig schoonmaken. De huidige Windows versies (8.1 en 7, en zelfs Vista al) bezitten een veel beter zelfreinigend vermogen. Deze versies zijn ook zo gecompliceerd dat ik geen programma's gebruik die Windows automatisch moeten opschonen.
Wat moet je dan doen?

De oplossing

Wat zorgt ervoor dat Windows traag wordt? Alle programma's en services die op de achtergrond draaien. De oplossing zoek ik daarom in het voorkomen dat overbodige software op de achtergrond gaat draaien.

Het plan

Het plan is simpel en bestaat uit drie stappen:
Stap 1: Verwijder alle overbodige software
Stap 2: Voorkom onnodig automatisch opstartende software
Stap 3: Installeer alleen programma's die je wilt gebruiken.

Stap 1: Verwijder alle overbodige software
Het configuratiescherm

Open het configuratiescherm. Druk daarvoor op de Windowstoets en de X, en kies voor het configuratiescherm.
Ik zet de weergave altijd op kleine pictogrammen, dan krijg je een koppeling naar alle onderdelen. Het onderdeel waar je naar zoekt is Programma's en onderdelen. Dit geeft een beeld van de software die op de computer is geïnstalleerd. Helaas hoeft dit beeld niet compleet te zijn.

Hett configuratiescherm
Het configuratiescherm, met de weergave kleine pictogrammen

Welke software is geïnstalleerd

In de lijst van software moet je proberen alle software te identificeren. Overbodige en ongebruikte software kun je hier de-installeren.
Je kunt de lijst sorteren op naam van de software, naam van de uitgever en installatiedatum. Je sorteert door op de kop van de kolom te klikken. Nog een keer klikken op dezelfde kolom en de sortering wordt omgedraaid.
In de kolom naam staan de programma's genoemd bij de naam waaronder het bij het systeem bekend is, dus bijvoorbeeld 7-Zip of Acrobat Reader.
De Uitgever is de leverancier van de software en zegt iets over de betrouwbaarheid van de software, bijvoorbeeld Adobe of Apple gelden als betrouwbaar. Software waar geen uitgever bij staat verdient extra aandacht.
Als je de software niet kunt identificeren biedt de installatiedatum mogelijk nog een houvast. Als de software is geïnstalleerd op (of voor) je de computer in gebruik hebt genomen is het waarschijnlijk geïnstalleerd door de leverancier, en is de software of nodig voor een goede werking of is de software zogenaamde bloatware: 'extra's' waar de leverancier geld voor krijgt om mee te leveren met de computer in de hoop dat je de software gaat gebruiken, of in elk geval kopen. Alle software waarover je twijfelt moet je onderzoeken en vervolgens beslissen of je deze wilt verwijderen.

Je programma's
De geïnstalleerde programma's

Een voorbeeld

Software in de lijst waar ik een vraagteken bij stel is Disable AMT Profile Synchronization Pop-up for Windows XP/Vista/7/8. Er staat geen uitgever bij, maar het draait al vanaf het begin mee op de computer.
De eerste reddingsboei is uiteraard Google. Zodra ik disable amt> intik komt Google al met de volledige omschrijving. Vaak al een indicatie dat meer mensen zich hebben afgevraagd wat het is en wat ze er mee moeten.

Gebruik Google om informatie te zoeken
Zoek op Google informatie over de programma's die je niet kent

Beslissen

Je kunt nu een of meerdere links lezen om een idee te krijgen wat voor software het is. Veel van de oplossingen zijn in het Engels, maar Google vertaalt dat desgewenst in meer of minder leesbaar Nederlands.
In dit geval blijkt het software van de fabrikant, Lenovo, waarmee je kunt voorkomen dat je bedrijfsprofiel wordt gesynchroniseerd over een openbaar WiFi-toegangspunt. Op zich heel nuttig, openbare toegangspunten zijn immers nooit helemaal veilig, maar niet relevant als je niet met je laptop inlogt op een bedrijfsnetwerk.

Oplossen

Gesteld dat je het probleem wilt aanpakken, hoe doe je dat dan? Je begint op de sites van de fabrikant. Er is ook een site, www.notebook-driver.com, die kennelijk een oplossing aanbieden, maar ik ken die site niet of de mensen die daar achter zitten dus houd ik het op support.lenovo.com. Daar blijkt het dat het programma bedoeld is voor oudere versies van Windows op een ander model computer dan ik heb. Je begrijpt, ik dubbelklik op het programma in de lijst met geïnstalleerde programma's en de-installeer het. Je moet vervolgens de computer opnieuw opstarten, en dan staat het programma er nog. Dat schiet niet op.
Verder gezocht op het internet, dan kom je wel programma's tegen om het register aan te passen. Deze programma's blijken alleen te voorkomen dat er een pop-up opspringt zodra er een verbinding wordt gemaakt. Omdat ik daar nog nooit last van heb gehad, met een laptop die niet op de lijst staat en een besturingssysteem dat evenmin op de lijst staat, besluit ik het erbij te laten. Het programma mag blijven.

Veel oplossingen in Google
Meer informatie dan je wilt, maar geen oplossing

Nog een voorbeeld

Een tweede onbekend programma is het pokki start menu. Ook deze maar eens in Google opgezocht, ook dit blijkt met de Lenovo te zijn meegeleverd. Het is een programma om het uit Windows 8(.1) gesloopte startmenu weer terug te brengen. Omdat ik een enthousiast Classic Shell gebruiker ben kan dit programma wel weg - en dat lukt wel.

Zoeken met Google naar pokki
Ook Pokki maar eens opgezocht met Google, en ook hier weer vele oplossingen

Bloatware

Computerleveranciers leveren ook bloatware bij hun computers. Bloatware is eigenlijk reclame, software waar de maker de computerleverancier voor betaalt om mee te leveren. Bekende voorbeelden zijn de testversies van Norton Antivirus en Microsoft Office. De leveranciers hopen dat je zo verknocht raakt aan de software dat je er diep voor in de buidel wilt tasten. Deze software is ook weer heel legitiem, maar als je ze wilt blijven gebruiken kun je beter even shoppen, vaak is een losse licentie goedkoper dan de meegeleverde licentie activeren.

Andere Software

Er bestaat ook software die bij vele mensen gezellig meedraait op de harde schijf. Ik denk daarbij bijvoorbeeld aan Java en Adobe Acrobat Reader. Wat moet je daar mee?

Java

Java is een tussenlaag. De meeste (bijna alle) computers draaien op Windows, OSx of Linux. Java is een tussenlaag die op die drie platformen kan draaien en vervolgens dezelfde software, Java programma's, kan uitvoeren op de computer. Java is ontwikkeld zodat softwareprogrammeurs alle software maar één keer hoeven uit te brengen.
Veel gebruikers hebben Java op hun computer staan, niet iedereen is zich hier bewust van of weet wat het is. Slechts weinigen gebruiken het. Omdat het programma bij iedere start van Windows probeert te controleren of er nog updates zijn, en die vaak nog vindt ook, vertraagt Java de computer merkbaar.
Java is een groot programma met veel updates. Iedereen die het op zijn computer heeft moet zich afvragen of het wel gebruikt wordt. De eenvoudigste methode is het programma te de-installeren en vervolgens te wachten of er een programma komt klagen dat het Java mist. Dan kun je besluiten om Java wederom te installeren, of het klagende programma ook te verwijderen.
Tip: Als je Java op je computer hebt staan moet je die updates natuurlijk wel allemaal instaleren!

Acrobat Software

De Acrobat programma's staan ook op heel veel computers. De reader voor het lezen van pdf bestanden en flash voor het kijken van filmpjes. Ik doe het zonder. De programma's zijn enorm groot, ze krijgen steeds meer functionaliteit, en alleen daarom al trager dan kleine programma's.
Nadeel van de Acrobat programma's is dat ze op heel veel computers draaien. Het nadeel bestaat erin dat ze daarmee een dankbaar doelwit vormen voor kwaadwillenden. De combinatie van populariteit en vele mogelijkheden biedt veel kansen op fouten in de software. Vergelijkbaar met Java. Omdat niet iedere gebruiker trouw de updates installeert is een bron van een aanval op de computer geboren.
Ik gebruik de Sumatra PDF Reader: klein en snel. Flash gebruik ik niet. Ik mis daarmee wat filmpjes, maar heb ook niet al die reclame pop-ups op websites.
Tip: Als je de Acrobat programma's wel op je computer hebt staan moet je die updates natuurlijk wel allemaal instaleren!

Wel legitiem

Let wel, deze programma's zijn hele legitieme software waar een hoop mensen plezier aan hebben. Maar omdat het zulke gecompliceerde software met een hele grote installatiebasis is vormt het een ideaal punt voor kwaadwillenden om een aanval op uit te voeren. En zoals iedereen weet, in elk stuk software zitten fouten. Dus als je daar naar gaat zoeken kun je dat het beste doen bij populaire programma's.

Schijf opruimen

Een te volle harde schijf kan je computer trager maken, maar dan moet de schijf wel erg vol zijn. Schijf opruimen is standaard onderdeel van Windows, te vinden in het Configuratiescherm onder Systeembeheer - Schijfruimte vrijmaken. Met schijfopruiming worden tijdelijke bestanden van je computer verwijderd. Enige rubrieken zijn al standaard geselecteerd om gewist te worden. Die kunnen zonder gevaar gewist worden, maar leveren vaak niet zoveel winst op. De overige rubrieken moet je maar eens bekijken, de meeste zijn zonder risico te wissen, maar dat moet je zelf inschatten.

Met schijfopruiming tijdelijke bestanden verwijderen
Met schijfopruiming verwijder je tijdelijke bestanden. Wel zelf even kijken of er niet te veel weggegooid wordt.

Op zoek naar nog meer schijfruimte

Mocht je ondanks het formaat van de harde schijven van tegenwoordig op zoek zijn naar nog meer ruimte op je harde schijf dan kun je de schijf onderzoeken met programma's als SpaceSniffer en TreeSize.
In hoeverre deze programma's nuttig zijn laat ik in het midden. Logisch is dat ieder programma of bestand ruimte inneemt, maar die programma's en bestanden zul je grotendeels ook nodig hebben (toch). Als je even snel ruimte nodig hebt zijn de programma's wel handig om te kijken wat je allemaal kunt wissen om snel ruimte te maken.

SpaceSniffer
Er zijn meerdere programma's die inzicht geven in het gebruik van de harde schijf
TreeSize
Altijd leuk om te zien waar de ruimte blijft, zeker als je werkt vanaf een kleine SSD-schijf

Apart programma

In vroeger dagen waren er vele programma's die meehielpen Windows goed te laten lopen. Een bekend programma daarvoor was bijvoorbeeld CCleaner (https://www.piriform.com/ccleaner). Ik gebruik (en gebruikte) deze programma's niet! Vroeger installeerde ik Windows regelmatig nieuw. Tegenwoordig vertrouw ik op het zelfreinigende vermogen van de moderne Windows, goed genoeg voor mij.
De programma's vinden natuurlijk altijd wel iets, maar wat? Is dat erg, is dat een bedreiging?
Windows is tegenwoordig behoorlijk gecompliceerd. Laat je daar een programma, dat bekend staat van het reinigende vermogen van minder gecompliceerde Windows uit het verleden, daar zo maar aan wijzigen?

Defragmenteren

Sinds Windows Vista defragmenteert Windows zichzelf automatisch. Dat doet Windows wekelijks op een redelijk slimme manier, waarbij veelgebruikte programma's vooraan gezet worden, waar ze net weer een fractie sneller opstarten. Er is dus geen enkele reden om hier zelf nog mee aan de gang te gaan. Mocht je dat per se toch willen, gebruik dan het standaard defragmentatie programma van Windows, dat is minstens even goed als de alternatieven.
LET OP: een SSD-schijf mag je niet defragmenteren. Het dient geen enkel doel, maar verkort de levensduur wel.

Stap 2: Voorkom onnodig automatisch opstartende software

LET OP: Deze stappen zijn wat meer voor gevorderde gebruikers

Opstartregister opschonen

Maak wel altijd vóórdat je dit doet, een systeemherstelpunt aan. Druk op de Windowstoets en X en kies voor Systeem. Kies voor Systeembeveiliging en klik in het tabblad Systeembeveiliging op de knop maken.

Herstelpunt maken
In systeemeigenschappen kun je een herstelpunt maken

Nogmaals: LET OP: Deze stappen zijn wat meer voor gevorderde gebruikers

Msconfig

Het opstartregister open je in Windows met msconfig. Om in Windows 7 msconfig te starten moet je op de Startknop klikken en de tekst msconfig intikken. Druk op Enter om het programma te starten.
In Windows 8 moet je Taakbeheer opstarten, bijvoorbeeld door rechts te klikken op de taakbalk, en dan ga je naar het tabblad Opstarten. Wel even op meer details klikken.
Je ziet hier weer een hele lijst reguliere programma's die mee starten, en desgewenst uitgeschakeld kunnen worden. Ook hier is het weer zaak de programma's individueel te bekijken.
Je zoekt hier vooral programma's die zichzelf vast deels in het geheugen laden zodat ze sneller gestart worden als je ze gaat gebruiken. Bijvoorbeeld de Acrobat speedlauncher. Maar let op dat je niet het deel verwijderd dat bij iedere opstart even controleert of er nog updates zijn.
Opvallen doen ook hier de programma's zonder uitgever. Als je rechtsklikt op zo'n programma krijg je de vraag of je het wilt de-installeren, de bestandslocatie wilt openen, online wilt zoeken of de eigenschappen van het programma wilt bekijken. Het programma Btmshellix geeft bij mij geen uitgever, biedt geen mogelijkheid de bestandslocatie te openen en geeft ook al geen eigenschappen weer. Na onderzoek blijkt het een Bluetooth driver van Intel te zijn, maar waarom zo geheimzinnig?

Automatisch opstarten
Programma's die automatisch opstarten met Windows

Extern programma

Hoewel ik bij voorkeur geen externe programma's gebruik, maak ik een uitzondering voor Autoruns van Sysinternals (https://technet.microsoft.com/nl-nl/sysinternals). Sysinternals is jaren geleden door Microsoft overgenomen maar mag, op basis van haar reputatie, doorgaan onder eigen naam.
Autoruns geeft een uitgebreid overzicht van alle programma's die automatisch opstarten Hetzelfde programma Btmshellix verschijnt hier wel met een toelichting. Klik erop om onderin een beschrijving van het programma te krijgen, rechtsklik erop om nader onderzoek te doen of een aanpassing te verrichten. Of te wissen.

Meer automatisch opstarten
Meer programma's die automatisch opstarten met Windows

Een laatste kanttekening bij Autoruns: Het programma laat veel meer startende programma's zien dan andere programma's. Als je een programma weer wilt inschakelen moet je daarvoor ook weer Autoruns gebruiken.

Stap 3: Installeer alleen programma's die je wilt gebruiken.

De meest simpele, slimme en logische oplossing is geen overbodige software te installeren. Software niet installeren scheelt harde schijfruimte, opstarttijd en updatetijd. Dit is geen pleidooi dat je zonder computer misschien wel beter af bent. Gebruik je computer waarvoor je hem gebruiken wilt. Ga er alleen een beetje zorgvuldig mee om, wees je bewust wat je installeert, klik niet in het wilde weg op allerlei programma's en opties. En als je iets geïnstalleerd hebt dat toch niet bevalt de-installeer het dan.

Conclusie

De vervuiling van Windows valt tegenwoordig best mee. Als je jezelf in de hand houdt. Dat betekent dat je een nieuwe computer onderzoekt op geïnstalleerde software en alle overbodig programma's verwijdert. Vervolgens actualiseer je de computer en installeer je de programma's die je wilt gebruiken. Dan nog een back-up maken en jou kan niets meer gebeuren.
Zorg ervoor dat je geen overbodige software installeert en je zou eigenlijk jaren plezier van je computer moeten hebben. En mocht het dan toch een keer mislopen dan zet je de back-up terug. En actualiseer je de software.
En probeer de tijdsinvestering in de hand te houden: Veel tijd investeren om 50 MB van een 4 TB te wissen zal zelden lonend zijn.

Windows opschonen

Hoe houd je Windows op snelheid.

Links

CCleaner: hulpprogramma (uit de oude doos)
SpaceSniffer: onderzoek de harde schijf
TreeSize: onderzoek de harde schijf
Sysinternals: verzameling krachtige tools
Sumatra PDF Reader: klein maar fijn

Bron: Jan Chris ©, eerder gepubliceerd in Computer Express 3 van 2015

Je kunt mij mailen op janpuntchrisatpvcfpuntnl.

Laatste update: 29 april 2015
.
support.lenovo.com www..com